🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:24:31 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गोशीर्ष (नपुंसकलिङ्ग)

गो (गच्छत्यनेन, गम् करणे डो तारा .) + शीर्ष (सुक् च वा" सिर)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागोशीर्षम्गोशीर्षेगोशीर्षाणि
द्वितीयागोशीर्षम्गोशीर्षेगोशीर्षाणि
तृतीयागोशीर्षेणगोशीर्षाभ्याम्गोशीर्षैः
चतुर्थीगोशीर्षायगोशीर्षाभ्याम्गोशीर्षेभ्यः
पञ्चमीगोशीर्षात् / गोशीर्षाद्गोशीर्षाभ्याम्गोशीर्षेभ्यः
षष्ठीगोशीर्षस्यगोशीर्षयोःगोशीर्षाणाम्
सप्तमीगोशीर्षेगोशीर्षयोःगोशीर्षेषु
सम्बोधनहे गोशीर्षहे गोशीर्षेहे गोशीर्षाणि

अर्थ: गो (गच्छत्यनेन, गम् करणे डो तारा .) + शीर्ष (सुक् च वा" सिर)
संस्कृत: चन्दनविशेषः · पर्याय: तैलपर्णिक, हरिचन्दन

📚 अमरकोश में:
• विशेष (पीला) चन्दन (२.६.१३२) — पर्याय: तैलपर्णिक, हरिचन्दन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬