🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:31:17 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गोष्ठ (पुंलिङ्ग)

गौओं का स्थान, गोठ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागोष्ठःगोष्ठौगोष्ठाः
द्वितीयागोष्ठम्गोष्ठौगोष्ठान्
तृतीयागोष्ठेनगोष्ठाभ्याम्गोष्ठैः
चतुर्थीगोष्ठायगोष्ठाभ्याम्गोष्ठेभ्यः
पञ्चमीगोष्ठात् / गोष्ठाद्गोष्ठाभ्याम्गोष्ठेभ्यः
षष्ठीगोष्ठस्यगोष्ठयोःगोष्ठानाम्
सप्तमीगोष्ठेगोष्ठयोःगोष्ठेषु
सम्बोधनहे गोष्ठहे गोष्ठौहे गोष्ठाः

अर्थ: गौओं का स्थान, गोठ
संस्कृत: पर्याय: गोस्थानक, व्रज, घोष

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गोष्ठ (नपुंसकलिङ्ग)

व्रज, गोशाला, गो-धर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागोष्ठम्गोष्ठेगोष्ठानि
द्वितीयागोष्ठम्गोष्ठेगोष्ठानि
तृतीयागोष्ठेनगोष्ठाभ्याम्गोष्ठैः
चतुर्थीगोष्ठायगोष्ठाभ्याम्गोष्ठेभ्यः
पञ्चमीगोष्ठात् / गोष्ठाद्गोष्ठाभ्याम्गोष्ठेभ्यः
षष्ठीगोष्ठस्यगोष्ठयोःगोष्ठानाम्
सप्तमीगोष्ठेगोष्ठयोःगोष्ठेषु
सम्बोधनहे गोष्ठहे गोष्ठेहे गोष्ठानि

अर्थ: व्रज, गोशाला, गो-धर
संस्कृत: पर्याय: गोस्थानक, व्रज, घोष

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें