🕉️ 23 November 2026, Monday · 02:11:39 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गोष्ठगत (पुंलिङ्ग)

गोष्ठ (व्रज, गोशाला) + गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागोष्ठगतःगोष्ठगतौगोष्ठगताः
द्वितीयागोष्ठगतम्गोष्ठगतौगोष्ठगतान्
तृतीयागोष्ठगतेनगोष्ठगताभ्याम्गोष्ठगतैः
चतुर्थीगोष्ठगतायगोष्ठगताभ्याम्गोष्ठगतेभ्यः
पञ्चमीगोष्ठगतात् / गोष्ठगताद्गोष्ठगताभ्याम्गोष्ठगतेभ्यः
षष्ठीगोष्ठगतस्यगोष्ठगतयोःगोष्ठगतानाम्
सप्तमीगोष्ठगतेगोष्ठगतयोःगोष्ठगतेषु
सम्बोधनहे गोष्ठगतहे गोष्ठगतौहे गोष्ठगताः

अर्थ: गोष्ठ (व्रज, गोशाला) + गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित)
English: gone into the cow-stall or stable, Hir.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गोष्ठगत (नपुंसकलिङ्ग)

गोष्ठ (व्रज, गोशाला) + गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागोष्ठगतम्गोष्ठगतेगोष्ठगतानि
द्वितीयागोष्ठगतम्गोष्ठगतेगोष्ठगतानि
तृतीयागोष्ठगतेनगोष्ठगताभ्याम्गोष्ठगतैः
चतुर्थीगोष्ठगतायगोष्ठगताभ्याम्गोष्ठगतेभ्यः
पञ्चमीगोष्ठगतात् / गोष्ठगताद्गोष्ठगताभ्याम्गोष्ठगतेभ्यः
षष्ठीगोष्ठगतस्यगोष्ठगतयोःगोष्ठगतानाम्
सप्तमीगोष्ठगतेगोष्ठगतयोःगोष्ठगतेषु
सम्बोधनहे गोष्ठगतहे गोष्ठगतेहे गोष्ठगतानि

अर्थ: गोष्ठ (व्रज, गोशाला) + गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित)
English: gone into the cow-stall or stable, Hir.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬