🕉️ 23 November 2026, Monday · 04:15:32 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गोसहस्र (नपुंसकलिङ्ग)

गो (गच्छत्यनेन, गम् करणे डो तारा .) + सहस्र (हजार)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागोसहस्रम्गोसहस्रेगोसहस्राणि
द्वितीयागोसहस्रम्गोसहस्रेगोसहस्राणि
तृतीयागोसहस्रेणगोसहस्राभ्याम्गोसहस्रैः
चतुर्थीगोसहस्रायगोसहस्राभ्याम्गोसहस्रेभ्यः
पञ्चमीगोसहस्रात् / गोसहस्राद्गोसहस्राभ्याम्गोसहस्रेभ्यः
षष्ठीगोसहस्रस्यगोसहस्रयोःगोसहस्राणाम्
सप्तमीगोसहस्रेगोसहस्रयोःगोसहस्रेषु
सम्बोधनहे गोसहस्रहे गोसहस्रेहे गोसहस्राणि

अर्थ: गो (गच्छत्यनेन, गम् करणे डो तारा .) + सहस्र (हजार)
English: a thousand kine, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬