🕉️ 23 November 2026, Monday · 04:48:01 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गोहन्तृ (पुंलिङ्ग)

गो (गच्छत्यनेन, गम् करणे डो तारा .) + हन्तृ (हत्यारा, क़ातिल)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागोहन्तागोहन्तारौगोहन्तारः
द्वितीयागोहन्तारम्गोहन्तारौगोहन्तॄन्
तृतीयागोहन्त्रागोहन्तृभ्याम्गोहन्तृभिः
चतुर्थीगोहन्त्रेगोहन्तृभ्याम्गोहन्तृभ्यः
पञ्चमीगोहन्तुःगोहन्तृभ्याम्गोहन्तृभ्यः
षष्ठीगोहन्तुःगोहन्त्रोःगोहन्तॄणाम्
सप्तमीगोहन्तरिगोहन्त्रोःगोहन्तृषु
सम्बोधनहे गोहन्तःहे गोहन्तारौहे गोहन्तारः

अर्थ: गो (गच्छत्यनेन, गम् करणे डो तारा .) + हन्तृ (हत्यारा, क़ातिल)
English: a cow-killer, Gaut. xxi, 11.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬