🕉️ 19 November 2026, Thursday · 05:55:55 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ग्राम (पुंलिङ्ग)

ग्रस् - मन्, अदन्तादेशः

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाग्रामःग्रामौग्रामाः
द्वितीयाग्रामम्ग्रामौग्रामान्
तृतीयाग्रामेणग्रामाभ्याम्ग्रामैः
चतुर्थीग्रामायग्रामाभ्याम्ग्रामेभ्यः
पञ्चमीग्रामात् / ग्रामाद्ग्रामाभ्याम्ग्रामेभ्यः
षष्ठीग्रामस्यग्रामयोःग्रामाणाम्
सप्तमीग्रामेग्रामयोःग्रामेषु
सम्बोधनहे ग्रामहे ग्रामौहे ग्रामाः

अर्थ: ग्रस् - मन्, अदन्तादेशः
संस्कृत: पर्याय: संवसथ, खेटक

📚 अमरकोश में:
• गाँव (२.२.२०) — पर्याय: संवसथ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ग्राम (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाग्रामम्ग्रामेग्रामाणि
द्वितीयाग्रामम्ग्रामेग्रामाणि
तृतीयाग्रामेणग्रामाभ्याम्ग्रामैः
चतुर्थीग्रामायग्रामाभ्याम्ग्रामेभ्यः
पञ्चमीग्रामात् / ग्रामाद्ग्रामाभ्याम्ग्रामेभ्यः
षष्ठीग्रामस्यग्रामयोःग्रामाणाम्
सप्तमीग्रामेग्रामयोःग्रामेषु
सम्बोधनहे ग्रामहे ग्रामेहे ग्रामाणि

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: संवसथ, खेटक

📚 अमरकोश में:
• गाँव (२.२.२०) — पर्याय: संवसथ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें