🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:55:06 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ग्रामिक (पुंलिङ्ग)

देहाती, गंवार

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाग्रामिकःग्रामिकौग्रामिकाः
द्वितीयाग्रामिकम्ग्रामिकौग्रामिकान्
तृतीयाग्रामिकेणग्रामिकाभ्याम्ग्रामिकैः
चतुर्थीग्रामिकायग्रामिकाभ्याम्ग्रामिकेभ्यः
पञ्चमीग्रामिकात् / ग्रामिकाद्ग्रामिकाभ्याम्ग्रामिकेभ्यः
षष्ठीग्रामिकस्यग्रामिकयोःग्रामिकाणाम्
सप्तमीग्रामिकेग्रामिकयोःग्रामिकेषु
सम्बोधनहे ग्रामिकहे ग्रामिकौहे ग्रामिकाः

अर्थ: देहाती, गंवार

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ग्रामिक (नपुंसकलिङ्ग)

देहाती, गंवार

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाग्रामिकम्ग्रामिकेग्रामिकाणि
द्वितीयाग्रामिकम्ग्रामिकेग्रामिकाणि
तृतीयाग्रामिकेणग्रामिकाभ्याम्ग्रामिकैः
चतुर्थीग्रामिकायग्रामिकाभ्याम्ग्रामिकेभ्यः
पञ्चमीग्रामिकात् / ग्रामिकाद्ग्रामिकाभ्याम्ग्रामिकेभ्यः
षष्ठीग्रामिकस्यग्रामिकयोःग्रामिकाणाम्
सप्तमीग्रामिकेग्रामिकयोःग्रामिकेषु
सम्बोधनहे ग्रामिकहे ग्रामिकेहे ग्रामिकाणि

अर्थ: देहाती, गंवार

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें