🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:01:15 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ग्रामिन् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाग्रामीग्रामिनौग्रामिनः
द्वितीयाग्रामिनम्ग्रामिनौग्रामिनः
तृतीयाग्रामिनाग्रामिभ्याम्ग्रामिभिः
चतुर्थीग्रामिनेग्रामिभ्याम्ग्रामिभ्यः
पञ्चमीग्रामिनःग्रामिभ्याम्ग्रामिभ्यः
षष्ठीग्रामिनःग्रामिनोःग्रामिनाम्
सप्तमीग्रामिनिग्रामिनोःग्रामिषु
सम्बोधनहे ग्रामिन्हे ग्रामिनौहे ग्रामिनः

अर्थ: —
English: surrounded by a village or community or race, TS. ii

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ग्रामिन् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाग्रामिग्रामिणीग्रामीणि
द्वितीयाग्रामिग्रामिणीग्रामीणि
तृतीयाग्रामिणाग्रामिभ्याम्ग्रामिभिः
चतुर्थीग्रामिणेग्रामिभ्याम्ग्रामिभ्यः
पञ्चमीग्रामिणःग्रामिभ्याम्ग्रामिभ्यः
षष्ठीग्रामिणःग्रामिणोःग्रामिणाम्
सप्तमीग्रामिणिग्रामिणोःग्रामिषु
सम्बोधनहे ग्रामिन् / हे ग्रामिहे ग्रामिणीहे ग्रामीणि

अर्थ: —
English: surrounded by a village or community or race, TS. ii

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬