🕉️ 21 November 2026, Saturday · 06:56:59 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ग्रामीण (पुंलिङ्ग)

ग्रामवासी, गाँव का रहने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाग्रामीणःग्रामीणौग्रामीणाः
द्वितीयाग्रामीणम्ग्रामीणौग्रामीणान्
तृतीयाग्रामीणेनग्रामीणाभ्याम्ग्रामीणैः
चतुर्थीग्रामीणायग्रामीणाभ्याम्ग्रामीणेभ्यः
पञ्चमीग्रामीणात् / ग्रामीणाद्ग्रामीणाभ्याम्ग्रामीणेभ्यः
षष्ठीग्रामीणस्यग्रामीणयोःग्रामीणानाम्
सप्तमीग्रामीणेग्रामीणयोःग्रामीणेषु
सम्बोधनहे ग्रामीणहे ग्रामीणौहे ग्रामीणाः

अर्थ: ग्रामवासी, गाँव का रहने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ग्रामीण (नपुंसकलिङ्ग)

ग्रामवासी, गाँव का रहने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाग्रामीणम्ग्रामीणेग्रामीणानि
द्वितीयाग्रामीणम्ग्रामीणेग्रामीणानि
तृतीयाग्रामीणेनग्रामीणाभ्याम्ग्रामीणैः
चतुर्थीग्रामीणायग्रामीणाभ्याम्ग्रामीणेभ्यः
पञ्चमीग्रामीणात् / ग्रामीणाद्ग्रामीणाभ्याम्ग्रामीणेभ्यः
षष्ठीग्रामीणस्यग्रामीणयोःग्रामीणानाम्
सप्तमीग्रामीणेग्रामीणयोःग्रामीणेषु
सम्बोधनहे ग्रामीणहे ग्रामीणेहे ग्रामीणानि

अर्थ: ग्रामवासी, गाँव का रहने वाला
English: (Pāṇ. iv, 2, 94; 3, 25; Kāś.) produced in or peculiar to a village, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें