🕉️ 23 November 2026, Monday · 12:42:27 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ग्रामीयक (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाग्रामीयकःग्रामीयकौग्रामीयकाः
द्वितीयाग्रामीयकम्ग्रामीयकौग्रामीयकान्
तृतीयाग्रामीयकेणग्रामीयकाभ्याम्ग्रामीयकैः
चतुर्थीग्रामीयकायग्रामीयकाभ्याम्ग्रामीयकेभ्यः
पञ्चमीग्रामीयकात् / ग्रामीयकाद्ग्रामीयकाभ्याम्ग्रामीयकेभ्यः
षष्ठीग्रामीयकस्यग्रामीयकयोःग्रामीयकाणाम्
सप्तमीग्रामीयकेग्रामीयकयोःग्रामीयकेषु
सम्बोधनहे ग्रामीयकहे ग्रामीयकौहे ग्रामीयकाः

अर्थ: —
English: the member of a community, Mn. viii, 254.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬