🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:38:13 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ग्राहुक (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाग्राहुकःग्राहुकौग्राहुकाः
द्वितीयाग्राहुकम्ग्राहुकौग्राहुकान्
तृतीयाग्राहुकेणग्राहुकाभ्याम्ग्राहुकैः
चतुर्थीग्राहुकायग्राहुकाभ्याम्ग्राहुकेभ्यः
पञ्चमीग्राहुकात् / ग्राहुकाद्ग्राहुकाभ्याम्ग्राहुकेभ्यः
षष्ठीग्राहुकस्यग्राहुकयोःग्राहुकाणाम्
सप्तमीग्राहुकेग्राहुकयोःग्राहुकेषु
सम्बोधनहे ग्राहुकहे ग्राहुकौहे ग्राहुकाः

अर्थ: —
English: seizing (with acc.), TS. vi, 4, 1, 1.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ग्राहुक (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाग्राहुकम्ग्राहुकेग्राहुकाणि
द्वितीयाग्राहुकम्ग्राहुकेग्राहुकाणि
तृतीयाग्राहुकेणग्राहुकाभ्याम्ग्राहुकैः
चतुर्थीग्राहुकायग्राहुकाभ्याम्ग्राहुकेभ्यः
पञ्चमीग्राहुकात् / ग्राहुकाद्ग्राहुकाभ्याम्ग्राहुकेभ्यः
षष्ठीग्राहुकस्यग्राहुकयोःग्राहुकाणाम्
सप्तमीग्राहुकेग्राहुकयोःग्राहुकेषु
सम्बोधनहे ग्राहुकहे ग्राहुकेहे ग्राहुकाणि

अर्थ: —
English: seizing (with acc.), TS. vi, 4, 1, 1.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें