🕉️ 19 November 2026, Thursday · 01:09:00 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ग्लौ (पुंलिङ्ग)

डौ चन्द्रमा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाग्लौःग्लावौग्लावः
द्वितीयाग्लावम्ग्लावौग्लावः
तृतीयाग्लावाग्लौभ्याम्ग्लौभिः
चतुर्थीग्लावेग्लौभ्याम्ग्लौभ्यः
पञ्चमीग्लावःग्लौभ्याम्ग्लौभ्यः
षष्ठीग्लावःग्लावोःग्लावाम्
सप्तमीग्लाविग्लावोःग्लौषु
सम्बोधनहे ग्लौःहे ग्लावौहे ग्लावः

अर्थ: डौ चन्द्रमा
संस्कृत: पर्याय: हिमांशु, चन्द्रमस्, चन्द्र, इन्दु, कुमुदबान्धव

📚 अमरकोश में:
• चन्द्रमा के और नाम (१.३.१६) — पर्याय: विधु, सुधांशु, शुभ्रांशु, ओषधीश, निशापति, अब्ज, जैवातृक, सोम, मृगांक, कलानिधि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें