🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:10:24 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

घनत्वच् (पुंलिङ्ग)

घन (संहत, दृढ़) + त्वच् (छाल, वल्कल)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाघनत्वक् / घनत्वग्घनत्वचौघनत्वचः
द्वितीयाघनत्वचम्घनत्वचौघनत्वचः
तृतीयाघनत्वचाघनत्वग्भ्याम्घनत्वग्भिः
चतुर्थीघनत्वचेघनत्वग्भ्याम्घनत्वग्भ्यः
पञ्चमीघनत्वचःघनत्वग्भ्याम्घनत्वग्भ्यः
षष्ठीघनत्वचःघनत्वचोःघनत्वचाम्
सप्तमीघनत्वचिघनत्वचोःघनत्वक्षु
सम्बोधनहे घनत्वक् / हे घनत्वग्हे घनत्वचौहे घनत्वचः

अर्थ: घन (संहत, दृढ़) + त्वच् (छाल, वल्कल)
English: ‘thick-barked’, a kind of Lodhra tree, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬