🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:26:19 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

घनद्रुम (पुंलिङ्ग)

घन (संहत, दृढ़) + द्रुम (द्रुः शाखास्त्यस्य, मः)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाघनद्रुमःघनद्रुमौघनद्रुमाः
द्वितीयाघनद्रुमम्घनद्रुमौघनद्रुमान्
तृतीयाघनद्रुमेणघनद्रुमाभ्याम्घनद्रुमैः
चतुर्थीघनद्रुमायघनद्रुमाभ्याम्घनद्रुमेभ्यः
पञ्चमीघनद्रुमात् / घनद्रुमाद्घनद्रुमाभ्याम्घनद्रुमेभ्यः
षष्ठीघनद्रुमस्यघनद्रुमयोःघनद्रुमाणाम्
सप्तमीघनद्रुमेघनद्रुमयोःघनद्रुमेषु
सम्बोधनहे घनद्रुमहे घनद्रुमौहे घनद्रुमाः

अर्थ: घन (संहत, दृढ़) + द्रुम (द्रुः शाखास्त्यस्य, मः)
English: Asteracantha Longifolia, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬