🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:28:48 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

घर्मतोय (नपुंसकलिङ्ग)

घर्म (ताप, गर्मी) + तोय (या + क नि.साधुः" पानी)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाघर्मतोयम्घर्मतोयेघर्मतोयानि
द्वितीयाघर्मतोयम्घर्मतोयेघर्मतोयानि
तृतीयाघर्मतोयेनघर्मतोयाभ्याम्घर्मतोयैः
चतुर्थीघर्मतोयायघर्मतोयाभ्याम्घर्मतोयेभ्यः
पञ्चमीघर्मतोयात् / घर्मतोयाद्घर्मतोयाभ्याम्घर्मतोयेभ्यः
षष्ठीघर्मतोयस्यघर्मतोययोःघर्मतोयानाम्
सप्तमीघर्मतोयेघर्मतोययोःघर्मतोयेषु
सम्बोधनहे घर्मतोयहे घर्मतोयेहे घर्मतोयानि

अर्थ: घर्म (ताप, गर्मी) + तोय (या + क नि.साधुः" पानी)
English: = -जल, Śiś. xvii, 2 (ifc. f(आ). ).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें