🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:41:40 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

घर्मसद् (पुंलिङ्ग)

घर्म (ताप, गर्मी) + सद् (सभा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाघर्मसद् / घर्मसत्घर्मसदौघर्मसदः
द्वितीयाघर्मसदम्घर्मसदौघर्मसदः
तृतीयाघर्मसदाघर्मसद्भ्याम्घर्मसद्भिः
चतुर्थीघर्मसदेघर्मसद्भ्याम्घर्मसद्भ्यः
पञ्चमीघर्मसदःघर्मसद्भ्याम्घर्मसद्भ्यः
षष्ठीघर्मसदःघर्मसदोःघर्मसदाम्
सप्तमीघर्मसदिघर्मसदोःघर्मसत्सु
सम्बोधनहे घर्मसद् / हे घर्मसत्हे घर्मसदौहे घर्मसदः

अर्थ: घर्म (ताप, गर्मी) + सद् (सभा)
English: (said of the manes) sitting near the fire or living in the heat (of the sky), RV. x, 15, 9 f.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

घर्मसद् (नपुंसकलिङ्ग)

घर्म (ताप, गर्मी) + सद् (सभा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाघर्मसद् / घर्मसत्घर्मसदीघर्मसन्दि
द्वितीयाघर्मसद् / घर्मसत्घर्मसदीघर्मसन्दि
तृतीयाघर्मसदाघर्मसद्भ्याम्घर्मसद्भिः
चतुर्थीघर्मसदेघर्मसद्भ्याम्घर्मसद्भ्यः
पञ्चमीघर्मसदःघर्मसद्भ्याम्घर्मसद्भ्यः
षष्ठीघर्मसदःघर्मसदोःघर्मसदाम्
सप्तमीघर्मसदिघर्मसदोःघर्मसत्सु
सम्बोधनहे घर्मसद् / हे घर्मसत्हे घर्मसदीहे घर्मसन्दि

अर्थ: घर्म (ताप, गर्मी) + सद् (सभा)
English: (said of the manes) sitting near the fire or living in the heat (of the sky), RV. x, 15, 9 f.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬