🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:03:29 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

घस्र (पुंलिङ्ग)

पीड़ाकर, क्षतिकर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाघस्रःघस्रौघस्राः
द्वितीयाघस्रम्घस्रौघस्रान्
तृतीयाघस्रेणघस्राभ्याम्घस्रैः
चतुर्थीघस्रायघस्राभ्याम्घस्रेभ्यः
पञ्चमीघस्रात् / घस्राद्घस्राभ्याम्घस्रेभ्यः
षष्ठीघस्रस्यघस्रयोःघस्राणाम्
सप्तमीघस्रेघस्रयोःघस्रेषु
सम्बोधनहे घस्रहे घस्रौहे घस्राः

अर्थ: पीड़ाकर, क्षतिकर
संस्कृत: पर्याय: अहन्, दिन, दिवस, वासर, दिवा

📚 अमरकोश में:
• दिन के नाम (१.४.२) — पर्याय: दिन, अहन्, दिवस, वासर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

घस्र (नपुंसकलिङ्ग)

पीड़ाकर, क्षतिकर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाघस्रम्घस्रेघस्राणि
द्वितीयाघस्रम्घस्रेघस्राणि
तृतीयाघस्रेणघस्राभ्याम्घस्रैः
चतुर्थीघस्रायघस्राभ्याम्घस्रेभ्यः
पञ्चमीघस्रात् / घस्राद्घस्राभ्याम्घस्रेभ्यः
षष्ठीघस्रस्यघस्रयोःघस्राणाम्
सप्तमीघस्रेघस्रयोःघस्रेषु
सम्बोधनहे घस्रहे घस्रेहे घस्राणि

अर्थ: पीड़ाकर, क्षतिकर
संस्कृत: पर्याय: अहन्, दिन, दिवस, वासर, दिवा

📚 अमरकोश में:
• दिन के नाम (१.४.२) — पर्याय: दिन, अहन्, दिवस, वासर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें