🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:07:51 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

घुर्घुर (पुंलिङ्ग)

ङीष् सूअर की आवाज

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाघुर्घुरःघुर्घुरौघुर्घुराः
द्वितीयाघुर्घुरम्घुर्घुरौघुर्घुरान्
तृतीयाघुर्घुरेणघुर्घुराभ्याम्घुर्घुरैः
चतुर्थीघुर्घुरायघुर्घुराभ्याम्घुर्घुरेभ्यः
पञ्चमीघुर्घुरात् / घुर्घुराद्घुर्घुराभ्याम्घुर्घुरेभ्यः
षष्ठीघुर्घुरस्यघुर्घुरयोःघुर्घुराणाम्
सप्तमीघुर्घुरेघुर्घुरयोःघुर्घुरेषु
सम्बोधनहे घुर्घुरहे घुर्घुरौहे घुर्घुराः

अर्थ: ङीष् सूअर की आवाज

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

घुर्घुर (नपुंसकलिङ्ग)

ङीष् सूअर की आवाज

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाघुर्घुरम्घुर्घुरेघुर्घुराणि
द्वितीयाघुर्घुरम्घुर्घुरेघुर्घुराणि
तृतीयाघुर्घुरेणघुर्घुराभ्याम्घुर्घुरैः
चतुर्थीघुर्घुरायघुर्घुराभ्याम्घुर्घुरेभ्यः
पञ्चमीघुर्घुरात् / घुर्घुराद्घुर्घुराभ्याम्घुर्घुरेभ्यः
षष्ठीघुर्घुरस्यघुर्घुरयोःघुर्घुराणाम्
सप्तमीघुर्घुरेघुर्घुरयोःघुर्घुरेषु
सम्बोधनहे घुर्घुरहे घुर्घुरेहे घुर्घुराणि

अर्थ: ङीष् सूअर की आवाज

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬