🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:16:12 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

घृणीवत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाघृणीवान्घृणीवन्तौघृणीवन्तः
द्वितीयाघृणीवन्तम्घृणीवन्तौघृणीवतः
तृतीयाघृणीवताघृणीवद्भ्याम्घृणीवद्भिः
चतुर्थीघृणीवतेघृणीवद्भ्याम्घृणीवद्भ्यः
पञ्चमीघृणीवतःघृणीवद्भ्याम्घृणीवद्भ्यः
षष्ठीघृणीवतःघृणीवतोःघृणीवताम्
सप्तमीघृणीवतिघृणीवतोःघृणीवत्सु
सम्बोधनहे घृणीवन्हे घृणीवन्तौहे घृणीवन्तः

अर्थ: —
English: glowing, shining, RV. x, 176, 3

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

घृणीवत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाघृणीवत् / घृणीवद्घृणीवतीघृणीवन्ति
द्वितीयाघृणीवत् / घृणीवद्घृणीवतीघृणीवन्ति
तृतीयाघृणीवताघृणीवद्भ्याम्घृणीवद्भिः
चतुर्थीघृणीवतेघृणीवद्भ्याम्घृणीवद्भ्यः
पञ्चमीघृणीवतःघृणीवद्भ्याम्घृणीवद्भ्यः
षष्ठीघृणीवतःघृणीवतोःघृणीवताम्
सप्तमीघृणीवतिघृणीवतोःघृणीवत्सु
सम्बोधनहे घृणीवत् / हे घृणीवद्हे घृणीवतीहे घृणीवन्ति

अर्थ: —
English: glowing, shining, RV. x, 176, 3

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬