🕉️ 23 November 2026, Monday · 04:22:14 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

घृतपक्व (पुंलिङ्ग)

घृत (घी, ताया हुआ मक्खन) + पक्व (पकाया हुआ, भूना हुआ)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाघृतपक्वःघृतपक्वौघृतपक्वाः
द्वितीयाघृतपक्वम्घृतपक्वौघृतपक्वान्
तृतीयाघृतपक्वेनघृतपक्वाभ्याम्घृतपक्वैः
चतुर्थीघृतपक्वायघृतपक्वाभ्याम्घृतपक्वेभ्यः
पञ्चमीघृतपक्वात् / घृतपक्वाद्घृतपक्वाभ्याम्घृतपक्वेभ्यः
षष्ठीघृतपक्वस्यघृतपक्वयोःघृतपक्वानाम्
सप्तमीघृतपक्वेघृतपक्वयोःघृतपक्वेषु
सम्बोधनहे घृतपक्वहे घृतपक्वौहे घृतपक्वाः

अर्थ: घृत (घी, ताया हुआ मक्खन) + पक्व (पकाया हुआ, भूना हुआ)
English: boiled with ghee, Bhpr. v

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

घृतपक्व (नपुंसकलिङ्ग)

घृत (घी, ताया हुआ मक्खन) + पक्व (पकाया हुआ, भूना हुआ)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाघृतपक्वम्घृतपक्वेघृतपक्वानि
द्वितीयाघृतपक्वम्घृतपक्वेघृतपक्वानि
तृतीयाघृतपक्वेनघृतपक्वाभ्याम्घृतपक्वैः
चतुर्थीघृतपक्वायघृतपक्वाभ्याम्घृतपक्वेभ्यः
पञ्चमीघृतपक्वात् / घृतपक्वाद्घृतपक्वाभ्याम्घृतपक्वेभ्यः
षष्ठीघृतपक्वस्यघृतपक्वयोःघृतपक्वानाम्
सप्तमीघृतपक्वेघृतपक्वयोःघृतपक्वेषु
सम्बोधनहे घृतपक्वहे घृतपक्वेहे घृतपक्वानि

अर्थ: घृत (घी, ताया हुआ मक्खन) + पक्व (पकाया हुआ, भूना हुआ)
English: boiled with ghee, Bhpr. v

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬