🕉️ 22 November 2026, Sunday · 12:57:44 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

घृताक्त (पुंलिङ्ग)

घी से चुपड़ा हुआ, घी की सुगन्ध आती है

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाघृताक्तःघृताक्तौघृताक्ताः
द्वितीयाघृताक्तम्घृताक्तौघृताक्तान्
तृतीयाघृताक्तेनघृताक्ताभ्याम्घृताक्तैः
चतुर्थीघृताक्तायघृताक्ताभ्याम्घृताक्तेभ्यः
पञ्चमीघृताक्तात् / घृताक्ताद्घृताक्ताभ्याम्घृताक्तेभ्यः
षष्ठीघृताक्तस्यघृताक्तयोःघृताक्तानाम्
सप्तमीघृताक्तेघृताक्तयोःघृताक्तेषु
सम्बोधनहे घृताक्तहे घृताक्तौहे घृताक्ताः

अर्थ: घी से चुपड़ा हुआ, घी की सुगन्ध आती है

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

घृताक्त (नपुंसकलिङ्ग)

घी से चुपड़ा हुआ, घी की सुगन्ध आती है

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाघृताक्तम्घृताक्तेघृताक्तानि
द्वितीयाघृताक्तम्घृताक्तेघृताक्तानि
तृतीयाघृताक्तेनघृताक्ताभ्याम्घृताक्तैः
चतुर्थीघृताक्तायघृताक्ताभ्याम्घृताक्तेभ्यः
पञ्चमीघृताक्तात् / घृताक्ताद्घृताक्ताभ्याम्घृताक्तेभ्यः
षष्ठीघृताक्तस्यघृताक्तयोःघृताक्तानाम्
सप्तमीघृताक्तेघृताक्तयोःघृताक्तेषु
सम्बोधनहे घृताक्तहे घृताक्तेहे घृताक्तानि

अर्थ: घी से चुपड़ा हुआ, घी की सुगन्ध आती है

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬