🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:34:51 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

घृतान्न (पुंलिङ्ग)

घृत (घी, ताया हुआ मक्खन) + अन्न (वा " सूर्य)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाघृतान्नःघृतान्नौघृतान्नाः
द्वितीयाघृतान्नम्घृतान्नौघृतान्नान्
तृतीयाघृतान्नेनघृतान्नाभ्याम्घृतान्नैः
चतुर्थीघृतान्नायघृतान्नाभ्याम्घृतान्नेभ्यः
पञ्चमीघृतान्नात् / घृतान्नाद्घृतान्नाभ्याम्घृतान्नेभ्यः
षष्ठीघृतान्नस्यघृतान्नयोःघृतान्नानाम्
सप्तमीघृतान्नेघृतान्नयोःघृतान्नेषु
सम्बोधनहे घृतान्नहे घृतान्नौहे घृतान्नाः

अर्थ: घृत (घी, ताया हुआ मक्खन) + अन्न (वा " सूर्य)
English: one whose food is ghee (Mitra and Varuṇa, Agni), RV. vi, 67, 8 and vii, 3, 1.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

घृतान्न (नपुंसकलिङ्ग)

घृत (घी, ताया हुआ मक्खन) + अन्न (वा " सामान्यतः भोजन)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाघृतान्नम्घृतान्नेघृतान्नानि
द्वितीयाघृतान्नम्घृतान्नेघृतान्नानि
तृतीयाघृतान्नेनघृतान्नाभ्याम्घृतान्नैः
चतुर्थीघृतान्नायघृतान्नाभ्याम्घृतान्नेभ्यः
पञ्चमीघृतान्नात् / घृतान्नाद्घृतान्नाभ्याम्घृतान्नेभ्यः
षष्ठीघृतान्नस्यघृतान्नयोःघृतान्नानाम्
सप्तमीघृतान्नेघृतान्नयोःघृतान्नेषु
सम्बोधनहे घृतान्नहे घृतान्नेहे घृतान्नानि

अर्थ: घृत (घी, ताया हुआ मक्खन) + अन्न (वा " सामान्यतः भोजन)
English: one whose food is ghee (Mitra and Varuṇa, Agni), RV. vi, 67, 8 and vii, 3, 1.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬