🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:39:31 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

घ्रातृ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाघ्राताघ्रातरौघ्रातरः
द्वितीयाघ्रातरम्घ्रातरौघ्रातॄन्
तृतीयाघ्रात्राघ्रातृभ्याम्घ्रातृभिः
चतुर्थीघ्रात्रेघ्रातृभ्याम्घ्रातृभ्यः
पञ्चमीघ्रातुःघ्रातृभ्याम्घ्रातृभ्यः
षष्ठीघ्रातुःघ्रात्रोःघ्रातॄणाम्
सप्तमीघ्रातरिघ्रात्रोःघ्रातृषु
सम्बोधनहे घ्रातःहे घ्रातरौहे घ्रातरः

अर्थ: —
English: one who smells, ŚBr. xiv; MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

घ्रातृ (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाघ्रातृघ्रातृणीघ्रातॄणि
द्वितीयाघ्रातृघ्रातृणीघ्रातॄणि
तृतीयाघ्रातृणा / घ्रात्राघ्रातृभ्याम्घ्रातृभिः
चतुर्थीघ्रातृणे / घ्रात्रेघ्रातृभ्याम्घ्रातृभ्यः
पञ्चमीघ्रातृणः / घ्रातुःघ्रातृभ्याम्घ्रातृभ्यः
षष्ठीघ्रातृणः / घ्रातुःघ्रातृणोः / घ्रात्रोःघ्रातॄणाम्
सप्तमीघ्रातृणि / घ्रातरिघ्रातृणोः / घ्रात्रोःघ्रातृषु
सम्बोधनहे घ्रातृ / हे घ्रातःहे घ्रातृणीहे घ्रातॄणि

अर्थ: —
English: one who smells, ŚBr. xiv; MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें