🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:35:02 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चक्रणदी (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचक्रणदीचक्रणद्यौचक्रणद्यः
द्वितीयाचक्रणदीम्चक्रणद्यौचक्रणदीः
तृतीयाचक्रणद्याचक्रणदीभ्याम्चक्रणदीभिः
चतुर्थीचक्रणद्यैचक्रणदीभ्याम्चक्रणदीभ्यः
पञ्चमीचक्रणद्याःचक्रणदीभ्याम्चक्रणदीभ्यः
षष्ठीचक्रणद्याःचक्रणद्योःचक्रणदीनाम्
सप्तमीचक्रणद्याम्चक्रणद्योःचक्रणदीषु
सम्बोधनहे चक्रणदिहे चक्रणद्यौहे चक्रणद्यः

अर्थ: —
English: = -नदी g. गिरिनद्य्-आदि.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬