🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:59:23 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चक्रिय (पुंलिङ्ग)

गाड़ी में बैठ कर जाने वाला, यात्रा करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचक्रियःचक्रियौचक्रियाः
द्वितीयाचक्रियम्चक्रियौचक्रियान्
तृतीयाचक्रियेणचक्रियाभ्याम्चक्रियैः
चतुर्थीचक्रियायचक्रियाभ्याम्चक्रियेभ्यः
पञ्चमीचक्रियात् / चक्रियाद्चक्रियाभ्याम्चक्रियेभ्यः
षष्ठीचक्रियस्यचक्रिययोःचक्रियाणाम्
सप्तमीचक्रियेचक्रिययोःचक्रियेषु
सम्बोधनहे चक्रियहे चक्रियौहे चक्रियाः

अर्थ: गाड़ी में बैठ कर जाने वाला, यात्रा करने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चक्रिय (नपुंसकलिङ्ग)

गाड़ी में बैठ कर जाने वाला, यात्रा करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचक्रियम्चक्रियेचक्रियाणि
द्वितीयाचक्रियम्चक्रियेचक्रियाणि
तृतीयाचक्रियेणचक्रियाभ्याम्चक्रियैः
चतुर्थीचक्रियायचक्रियाभ्याम्चक्रियेभ्यः
पञ्चमीचक्रियात् / चक्रियाद्चक्रियाभ्याम्चक्रियेभ्यः
षष्ठीचक्रियस्यचक्रिययोःचक्रियाणाम्
सप्तमीचक्रियेचक्रिययोःचक्रियेषु
सम्बोधनहे चक्रियहे चक्रियेहे चक्रियाणि

अर्थ: गाड़ी में बैठ कर जाने वाला, यात्रा करने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें