🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:18:22 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चतुर्थी (पुंलिङ्ग)

चौथा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचतुर्थीःचतुर्थियौचतुर्थियः
द्वितीयाचतुर्थियम्चतुर्थियौचतुर्थियः
तृतीयाचतुर्थियाचतुर्थीभ्याम्चतुर्थीभिः
चतुर्थीचतुर्थियेचतुर्थीभ्याम्चतुर्थीभ्यः
पञ्चमीचतुर्थियःचतुर्थीभ्याम्चतुर्थीभ्यः
षष्ठीचतुर्थियःचतुर्थियोःचतुर्थियाम्
सप्तमीचतुर्थियिचतुर्थियोःचतुर्थीषु
सम्बोधनहे चतुर्थीःहे चतुर्थियौहे चतुर्थियः

अर्थ: चौथा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चतुर्थी (स्त्रीलिङ्ग)

ङीप् चान्द्र पक्ष का चौथा दिन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचतुर्थीचतुर्थ्यौचतुर्थ्यः
द्वितीयाचतुर्थीम्चतुर्थ्यौचतुर्थीः
तृतीयाचतुर्थ्याचतुर्थीभ्याम्चतुर्थीभिः
चतुर्थीचतुर्थ्यैचतुर्थीभ्याम्चतुर्थीभ्यः
पञ्चमीचतुर्थ्याःचतुर्थीभ्याम्चतुर्थीभ्यः
षष्ठीचतुर्थ्याःचतुर्थ्योःचतुर्थीनाम्
सप्तमीचतुर्थ्याम्चतुर्थ्योःचतुर्थीषु
सम्बोधनहे चतुर्थिहे चतुर्थ्यौहे चतुर्थ्यः

अर्थ: ङीप् चान्द्र पक्ष का चौथा दिन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें