🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:23:41 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चतुर्दश (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचतुर्दशःचतुर्दशौचतुर्दशाः
द्वितीयाचतुर्दशम्चतुर्दशौचतुर्दशान्
तृतीयाचतुर्दशेनचतुर्दशाभ्याम्चतुर्दशैः
चतुर्थीचतुर्दशायचतुर्दशाभ्याम्चतुर्दशेभ्यः
पञ्चमीचतुर्दशात् / चतुर्दशाद्चतुर्दशाभ्याम्चतुर्दशेभ्यः
षष्ठीचतुर्दशस्यचतुर्दशयोःचतुर्दशानाम्
सप्तमीचतुर्दशेचतुर्दशयोःचतुर्दशेषु
सम्बोधनहे चतुर्दशहे चतुर्दशौहे चतुर्दशाः

अर्थ: —
English: the 14th, Yājñ. ii, 113; R. ii; BhP. i, 3, 18

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चतुर्दश (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचतुर्दशम्चतुर्दशेचतुर्दशानि
द्वितीयाचतुर्दशम्चतुर्दशेचतुर्दशानि
तृतीयाचतुर्दशेनचतुर्दशाभ्याम्चतुर्दशैः
चतुर्थीचतुर्दशायचतुर्दशाभ्याम्चतुर्दशेभ्यः
पञ्चमीचतुर्दशात् / चतुर्दशाद्चतुर्दशाभ्याम्चतुर्दशेभ्यः
षष्ठीचतुर्दशस्यचतुर्दशयोःचतुर्दशानाम्
सप्तमीचतुर्दशेचतुर्दशयोःचतुर्दशेषु
सम्बोधनहे चतुर्दशहे चतुर्दशेहे चतुर्दशानि

अर्थ: —
English: the 14th, Yājñ. ii, 113; R. ii; BhP. i, 3, 18

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चतुर्दशन् (नपुंसकलिङ्ग)

चौदह

🔎 आपका लिखा रूप चतुर्दश = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचतुर्दशचतुर्दशनीचतुर्दशानि
द्वितीयाचतुर्दशचतुर्दशनीचतुर्दशानि
तृतीयाचतुर्दशनाचतुर्दशभ्याम्चतुर्दशभिः
चतुर्थीचतुर्दशनेचतुर्दशभ्याम्चतुर्दशभ्यः
पञ्चमीचतुर्दशनःचतुर्दशभ्याम्चतुर्दशभ्यः
षष्ठीचतुर्दशनःचतुर्दशनोःचतुर्दशनाम्
सप्तमीचतुर्दशनिचतुर्दशनोःचतुर्दशसु
सम्बोधनहे चतुर्दशन् / हे चतुर्दशहे चतुर्दशनीहे चतुर्दशानि

अर्थ: चौदह

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬