🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:38:02 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चत्वर (नपुंसकलिङ्ग)

प्वरच् चौकोर जगह या आँगन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचत्वरम्चत्वरेचत्वराणि
द्वितीयाचत्वरम्चत्वरेचत्वराणि
तृतीयाचत्वरेणचत्वराभ्याम्चत्वरैः
चतुर्थीचत्वरायचत्वराभ्याम्चत्वरेभ्यः
पञ्चमीचत्वरात् / चत्वराद्चत्वराभ्याम्चत्वरेभ्यः
षष्ठीचत्वरस्यचत्वरयोःचत्वराणाम्
सप्तमीचत्वरेचत्वरयोःचत्वरेषु
सम्बोधनहे चत्वरहे चत्वरेहे चत्वराणि

अर्थ: प्वरच् चौकोर जगह या आँगन
संस्कृत: पर्याय: अङ्गण, अजिर

📚 अमरकोश में:
• आँगन (२.२.१३) — पर्याय: अंगण, अजिर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें