🕉️ 23 November 2026, Monday · 02:32:46 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चमत्कृत (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचमत्कृतःचमत्कृतौचमत्कृताः
द्वितीयाचमत्कृतम्चमत्कृतौचमत्कृतान्
तृतीयाचमत्कृतेनचमत्कृताभ्याम्चमत्कृतैः
चतुर्थीचमत्कृतायचमत्कृताभ्याम्चमत्कृतेभ्यः
पञ्चमीचमत्कृतात् / चमत्कृताद्चमत्कृताभ्याम्चमत्कृतेभ्यः
षष्ठीचमत्कृतस्यचमत्कृतयोःचमत्कृतानाम्
सप्तमीचमत्कृतेचमत्कृतयोःचमत्कृतेषु
सम्बोधनहे चमत्कृतहे चमत्कृतौहे चमत्कृताः

अर्थ: —
English: = -कारित, Siṉhâs. xiv; xix, 1; Śatr. ii, 476

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चमत्कृत (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचमत्कृतम्चमत्कृतेचमत्कृतानि
द्वितीयाचमत्कृतम्चमत्कृतेचमत्कृतानि
तृतीयाचमत्कृतेनचमत्कृताभ्याम्चमत्कृतैः
चतुर्थीचमत्कृतायचमत्कृताभ्याम्चमत्कृतेभ्यः
पञ्चमीचमत्कृतात् / चमत्कृताद्चमत्कृताभ्याम्चमत्कृतेभ्यः
षष्ठीचमत्कृतस्यचमत्कृतयोःचमत्कृतानाम्
सप्तमीचमत्कृतेचमत्कृतयोःचमत्कृतेषु
सम्बोधनहे चमत्कृतहे चमत्कृतेहे चमत्कृतानि

अर्थ: —
English: = -कारित, Siṉhâs. xiv; xix, 1; Śatr. ii, 476

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬