🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:09:06 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चयनान्त (पुंलिङ्ग)

चय (संघात, संग्रह) + नान्त (अन्तरहित, अनन्त)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचयनान्तःचयनान्तौचयनान्ताः
द्वितीयाचयनान्तम्चयनान्तौचयनान्तान्
तृतीयाचयनान्तेनचयनान्ताभ्याम्चयनान्तैः
चतुर्थीचयनान्तायचयनान्ताभ्याम्चयनान्तेभ्यः
पञ्चमीचयनान्तात् / चयनान्ताद्चयनान्ताभ्याम्चयनान्तेभ्यः
षष्ठीचयनान्तस्यचयनान्तयोःचयनान्तानाम्
सप्तमीचयनान्तेचयनान्तयोःचयनान्तेषु
सम्बोधनहे चयनान्तहे चयनान्तौहे चयनान्ताः

अर्थ: चय (संघात, संग्रह) + नान्त (अन्तरहित, अनन्त)
English: concluding with (the erection of) a Śmaśāna, HirP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चयनान्त (नपुंसकलिङ्ग)

चय (संघात, संग्रह) + नान्त (अन्तरहित, अनन्त)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचयनान्तम्चयनान्तेचयनान्तानि
द्वितीयाचयनान्तम्चयनान्तेचयनान्तानि
तृतीयाचयनान्तेनचयनान्ताभ्याम्चयनान्तैः
चतुर्थीचयनान्तायचयनान्ताभ्याम्चयनान्तेभ्यः
पञ्चमीचयनान्तात् / चयनान्ताद्चयनान्ताभ्याम्चयनान्तेभ्यः
षष्ठीचयनान्तस्यचयनान्तयोःचयनान्तानाम्
सप्तमीचयनान्तेचयनान्तयोःचयनान्तेषु
सम्बोधनहे चयनान्तहे चयनान्तेहे चयनान्तानि

अर्थ: चय (संघात, संग्रह) + नान्त (अन्तरहित, अनन्त)
English: concluding with (the erection of) a Śmaśāna, HirP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें