🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:24:31 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चरणभङ्ग (पुंलिङ्ग)

चरण (सहारा, स्तम्भ) + भङ्ग (टूटना, टूट जाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचरणभङ्गःचरणभङ्गौचरणभङ्गाः
द्वितीयाचरणभङ्गम्चरणभङ्गौचरणभङ्गान्
तृतीयाचरणभङ्गेनचरणभङ्गाभ्याम्चरणभङ्गैः
चतुर्थीचरणभङ्गायचरणभङ्गाभ्याम्चरणभङ्गेभ्यः
पञ्चमीचरणभङ्गात् / चरणभङ्गाद्चरणभङ्गाभ्याम्चरणभङ्गेभ्यः
षष्ठीचरणभङ्गस्यचरणभङ्गयोःचरणभङ्गानाम्
सप्तमीचरणभङ्गेचरणभङ्गयोःचरणभङ्गेषु
सम्बोधनहे चरणभङ्गहे चरणभङ्गौहे चरणभङ्गाः

अर्थ: चरण (सहारा, स्तम्भ) + भङ्ग (टूटना, टूट जाना)
English: fracture of the foot, Pañcat. i, 22/23

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें