🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:57:57 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चरणायुध (पुंलिङ्ग)

मुर्गा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचरणायुधःचरणायुधौचरणायुधाः
द्वितीयाचरणायुधम्चरणायुधौचरणायुधान्
तृतीयाचरणायुधेनचरणायुधाभ्याम्चरणायुधैः
चतुर्थीचरणायुधायचरणायुधाभ्याम्चरणायुधेभ्यः
पञ्चमीचरणायुधात् / चरणायुधाद्चरणायुधाभ्याम्चरणायुधेभ्यः
षष्ठीचरणायुधस्यचरणायुधयोःचरणायुधानाम्
सप्तमीचरणायुधेचरणायुधयोःचरणायुधेषु
सम्बोधनहे चरणायुधहे चरणायुधौहे चरणायुधाः

अर्थ: मुर्गा

📚 अमरकोश में:
• मुर्गा (२.५.१९) — पर्याय: कृकवाकु, ताम्रचूड, कुक्कुट

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चरणायुध (नपुंसकलिङ्ग)

मुर्गा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचरणायुधम्चरणायुधेचरणायुधानि
द्वितीयाचरणायुधम्चरणायुधेचरणायुधानि
तृतीयाचरणायुधेनचरणायुधाभ्याम्चरणायुधैः
चतुर्थीचरणायुधायचरणायुधाभ्याम्चरणायुधेभ्यः
पञ्चमीचरणायुधात् / चरणायुधाद्चरणायुधाभ्याम्चरणायुधेभ्यः
षष्ठीचरणायुधस्यचरणायुधयोःचरणायुधानाम्
सप्तमीचरणायुधेचरणायुधयोःचरणायुधेषु
सम्बोधनहे चरणायुधहे चरणायुधेहे चरणायुधानि

अर्थ: मुर्गा
English: having the feet for weapons, MBh. ix, 2669; R. iii, 56, 35

📚 अमरकोश में:
• मुर्गा (२.५.१९) — पर्याय: कृकवाकु, ताम्रचूड, कुक्कुट

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें