🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:03:46 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चरितव्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचरितव्यःचरितव्यौचरितव्याः
द्वितीयाचरितव्यम्चरितव्यौचरितव्यान्
तृतीयाचरितव्येनचरितव्याभ्याम्चरितव्यैः
चतुर्थीचरितव्यायचरितव्याभ्याम्चरितव्येभ्यः
पञ्चमीचरितव्यात् / चरितव्याद्चरितव्याभ्याम्चरितव्येभ्यः
षष्ठीचरितव्यस्यचरितव्ययोःचरितव्यानाम्
सप्तमीचरितव्येचरितव्ययोःचरितव्येषु
सम्बोधनहे चरितव्यहे चरितव्यौहे चरितव्याः

अर्थ: —
English: (= चर्त्°) to be practised or performed, Mn. xi, 54; MBh. i, 7259; Kathās. lxxii, 101

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चरितव्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचरितव्यम्चरितव्येचरितव्यानि
द्वितीयाचरितव्यम्चरितव्येचरितव्यानि
तृतीयाचरितव्येनचरितव्याभ्याम्चरितव्यैः
चतुर्थीचरितव्यायचरितव्याभ्याम्चरितव्येभ्यः
पञ्चमीचरितव्यात् / चरितव्याद्चरितव्याभ्याम्चरितव्येभ्यः
षष्ठीचरितव्यस्यचरितव्ययोःचरितव्यानाम्
सप्तमीचरितव्येचरितव्ययोःचरितव्येषु
सम्बोधनहे चरितव्यहे चरितव्येहे चरितव्यानि

अर्थ: —
English: (= चर्त्°) to be practised or performed, Mn. xi, 54; MBh. i, 7259; Kathās. lxxii, 101

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें