🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:40:42 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चर्चापद (नपुंसकलिङ्ग)

चर्चा (चर्च् - अङ् - टाप्, चर्चा - कन् - टाप्) + अपद (आवास या स्थान का अभाव)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचर्चापदम्चर्चापदेचर्चापदानि
द्वितीयाचर्चापदम्चर्चापदेचर्चापदानि
तृतीयाचर्चापदेनचर्चापदाभ्याम्चर्चापदैः
चतुर्थीचर्चापदायचर्चापदाभ्याम्चर्चापदेभ्यः
पञ्चमीचर्चापदात् / चर्चापदाद्चर्चापदाभ्याम्चर्चापदेभ्यः
षष्ठीचर्चापदस्यचर्चापदयोःचर्चापदानाम्
सप्तमीचर्चापदेचर्चापदयोःचर्चापदेषु
सम्बोधनहे चर्चापदहे चर्चापदेहे चर्चापदानि

अर्थ: चर्चा (चर्च् - अङ् - टाप्, चर्चा - कन् - टाप्) + अपद (आवास या स्थान का अभाव)
English: pl. the words repeated (in reciting the Veda while इति is added), RAnukr.; Pat. Introd. on Vārtt. 11 and 14.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬