🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:45:14 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चर्पट (पुंलिङ्ग)

चपेड़, थप्पड़

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचर्पटःचर्पटौचर्पटाः
द्वितीयाचर्पटम्चर्पटौचर्पटान्
तृतीयाचर्पटेनचर्पटाभ्याम्चर्पटैः
चतुर्थीचर्पटायचर्पटाभ्याम्चर्पटेभ्यः
पञ्चमीचर्पटात् / चर्पटाद्चर्पटाभ्याम्चर्पटेभ्यः
षष्ठीचर्पटस्यचर्पटयोःचर्पटानाम्
सप्तमीचर्पटेचर्पटयोःचर्पटेषु
सम्बोधनहे चर्पटहे चर्पटौहे चर्पटाः

अर्थ: चपेड़, थप्पड़

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चर्पट (नपुंसकलिङ्ग)

चपेड़, थप्पड़

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचर्पटम्चर्पटेचर्पटानि
द्वितीयाचर्पटम्चर्पटेचर्पटानि
तृतीयाचर्पटेनचर्पटाभ्याम्चर्पटैः
चतुर्थीचर्पटायचर्पटाभ्याम्चर्पटेभ्यः
पञ्चमीचर्पटात् / चर्पटाद्चर्पटाभ्याम्चर्पटेभ्यः
षष्ठीचर्पटस्यचर्पटयोःचर्पटानाम्
सप्तमीचर्पटेचर्पटयोःचर्पटेषु
सम्बोधनहे चर्पटहे चर्पटेहे चर्पटानि

अर्थ: चपेड़, थप्पड़
English: lying flat to the head (ears), VarBṛS. lxviii, 58 (v.l. चिपिट), VarBṛ. xxv, 12 Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें