🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:39:04 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चर्मतिल (पुंलिङ्ग)

चर्म (चर्मन् - अच्, टिलोपः) + तिल (तिल का पौधा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचर्मतिलःचर्मतिलौचर्मतिलाः
द्वितीयाचर्मतिलम्चर्मतिलौचर्मतिलान्
तृतीयाचर्मतिलेनचर्मतिलाभ्याम्चर्मतिलैः
चतुर्थीचर्मतिलायचर्मतिलाभ्याम्चर्मतिलेभ्यः
पञ्चमीचर्मतिलात् / चर्मतिलाद्चर्मतिलाभ्याम्चर्मतिलेभ्यः
षष्ठीचर्मतिलस्यचर्मतिलयोःचर्मतिलानाम्
सप्तमीचर्मतिलेचर्मतिलयोःचर्मतिलेषु
सम्बोधनहे चर्मतिलहे चर्मतिलौहे चर्मतिलाः

अर्थ: चर्म (चर्मन् - अच्, टिलोपः) + तिल (तिल का पौधा)
English: having the skin covered with pimples resembling the seeds of sesamum, Pāṇ. viii, 2, 8, Vārtt. 1, Pat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चर्मतिल (नपुंसकलिङ्ग)

चर्म (चर्मन् - अच्, टिलोपः) + तिल (मस्सा, धब्बा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचर्मतिलम्चर्मतिलेचर्मतिलानि
द्वितीयाचर्मतिलम्चर्मतिलेचर्मतिलानि
तृतीयाचर्मतिलेनचर्मतिलाभ्याम्चर्मतिलैः
चतुर्थीचर्मतिलायचर्मतिलाभ्याम्चर्मतिलेभ्यः
पञ्चमीचर्मतिलात् / चर्मतिलाद्चर्मतिलाभ्याम्चर्मतिलेभ्यः
षष्ठीचर्मतिलस्यचर्मतिलयोःचर्मतिलानाम्
सप्तमीचर्मतिलेचर्मतिलयोःचर्मतिलेषु
सम्बोधनहे चर्मतिलहे चर्मतिलेहे चर्मतिलानि

अर्थ: चर्म (चर्मन् - अच्, टिलोपः) + तिल (मस्सा, धब्बा)
English: having the skin covered with pimples resembling the seeds of sesamum, Pāṇ. viii, 2, 8, Vārtt. 1, Pat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें