🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:24:46 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चर्वणीय (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचर्वणीयःचर्वणीयौचर्वणीयाः
द्वितीयाचर्वणीयम्चर्वणीयौचर्वणीयान्
तृतीयाचर्वणीयेनचर्वणीयाभ्याम्चर्वणीयैः
चतुर्थीचर्वणीयायचर्वणीयाभ्याम्चर्वणीयेभ्यः
पञ्चमीचर्वणीयात् / चर्वणीयाद्चर्वणीयाभ्याम्चर्वणीयेभ्यः
षष्ठीचर्वणीयस्यचर्वणीययोःचर्वणीयानाम्
सप्तमीचर्वणीयेचर्वणीययोःचर्वणीयेषु
सम्बोधनहे चर्वणीयहे चर्वणीयौहे चर्वणीयाः

अर्थ: —
English: proper to be chewed, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चर्वणीय (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचर्वणीयम्चर्वणीयेचर्वणीयानि
द्वितीयाचर्वणीयम्चर्वणीयेचर्वणीयानि
तृतीयाचर्वणीयेनचर्वणीयाभ्याम्चर्वणीयैः
चतुर्थीचर्वणीयायचर्वणीयाभ्याम्चर्वणीयेभ्यः
पञ्चमीचर्वणीयात् / चर्वणीयाद्चर्वणीयाभ्याम्चर्वणीयेभ्यः
षष्ठीचर्वणीयस्यचर्वणीययोःचर्वणीयानाम्
सप्तमीचर्वणीयेचर्वणीययोःचर्वणीयेषु
सम्बोधनहे चर्वणीयहे चर्वणीयेहे चर्वणीयानि

अर्थ: —
English: proper to be chewed, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें