🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:46:50 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चर्वित (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचर्वितःचर्वितौचर्विताः
द्वितीयाचर्वितम्चर्वितौचर्वितान्
तृतीयाचर्वितेनचर्विताभ्याम्चर्वितैः
चतुर्थीचर्वितायचर्विताभ्याम्चर्वितेभ्यः
पञ्चमीचर्वितात् / चर्विताद्चर्विताभ्याम्चर्वितेभ्यः
षष्ठीचर्वितस्यचर्वितयोःचर्वितानाम्
सप्तमीचर्वितेचर्वितयोःचर्वितेषु
सम्बोधनहे चर्वितहे चर्वितौहे चर्विताः

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: भक्षित, लिप्त, प्रत्यवसित, गिलित, खादित
English: chewed, ŚārṅgP. lxiii, 9.

📚 अमरकोश में:
• खाया हुआ (३.१.१०९) — पर्याय: भक्षित, लिप्त, प्रत्यवसित, गिलित, खादित, प्सात

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चर्वित (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचर्वितम्चर्वितेचर्वितानि
द्वितीयाचर्वितम्चर्वितेचर्वितानि
तृतीयाचर्वितेनचर्विताभ्याम्चर्वितैः
चतुर्थीचर्वितायचर्विताभ्याम्चर्वितेभ्यः
पञ्चमीचर्वितात् / चर्विताद्चर्विताभ्याम्चर्वितेभ्यः
षष्ठीचर्वितस्यचर्वितयोःचर्वितानाम्
सप्तमीचर्वितेचर्वितयोःचर्वितेषु
सम्बोधनहे चर्वितहे चर्वितेहे चर्वितानि

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: भक्षित, लिप्त, प्रत्यवसित, गिलित, खादित
English: chewed, ŚārṅgP. lxiii, 9.

📚 अमरकोश में:
• खाया हुआ (३.१.१०९) — पर्याय: भक्षित, लिप्त, प्रत्यवसित, गिलित, खादित, प्सात

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें