🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:51:56 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चाटुपटु (पुंलिङ्ग)

झूठी प्रशंसा करने में कुशल, पूरा चापलूस

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचाटुपटुःचाटुपटूचाटुपटवः
द्वितीयाचाटुपटुम्चाटुपटूचाटुपटून्
तृतीयाचाटुपटुनाचाटुपटुभ्याम्चाटुपटुभिः
चतुर्थीचाटुपटवेचाटुपटुभ्याम्चाटुपटुभ्यः
पञ्चमीचाटुपटोःचाटुपटुभ्याम्चाटुपटुभ्यः
षष्ठीचाटुपटोःचाटुपट्वोःचाटुपटूनाम्
सप्तमीचाटुपटौचाटुपट्वोःचाटुपटुषु
सम्बोधनहे चाटुपटोहे चाटुपटूहे चाटुपटवः

अर्थ: झूठी प्रशंसा करने में कुशल, पूरा चापलूस

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चाटुपटु (स्त्रीलिङ्ग)

झूठी प्रशंसा करने में कुशल, पूरा चापलूस

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचाटुपटुःचाटुपटूचाटुपटवः
द्वितीयाचाटुपटुम्चाटुपटूचाटुपटूः
तृतीयाचाटुपट्वाचाटुपटुभ्याम्चाटुपटुभिः
चतुर्थीचाटुपटवे / चाटुपट्वैचाटुपटुभ्याम्चाटुपटुभ्यः
पञ्चमीचाटुपटोः / चाटुपट्वाःचाटुपटुभ्याम्चाटुपटुभ्यः
षष्ठीचाटुपटोः / चाटुपट्वाःचाटुपट्वोःचाटुपटूनाम्
सप्तमीचाटुपटौ / चाटुपट्वाम्चाटुपट्वोःचाटुपटुषु
सम्बोधनहे चाटुपटोहे चाटुपटूहे चाटुपटवः

अर्थ: झूठी प्रशंसा करने में कुशल, पूरा चापलूस

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चाटुपटु (नपुंसकलिङ्ग)

झूठी प्रशंसा करने में कुशल, पूरा चापलूस

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचाटुपटुचाटुपटुनीचाटुपटूनि
द्वितीयाचाटुपटुचाटुपटुनीचाटुपटूनि
तृतीयाचाटुपटुनाचाटुपटुभ्याम्चाटुपटुभिः
चतुर्थीचाटुपटुने / चाटुपटवेचाटुपटुभ्याम्चाटुपटुभ्यः
पञ्चमीचाटुपटुनः / चाटुपटोःचाटुपटुभ्याम्चाटुपटुभ्यः
षष्ठीचाटुपटुनः / चाटुपटोःचाटुपटुनोः / चाटुपट्वोःचाटुपटूनाम्
सप्तमीचाटुपटुनि / चाटुपटौचाटुपटुनोः / चाटुपट्वोःचाटुपटुषु
सम्बोधनहे चाटुपटु / हे चाटुपटोहे चाटुपटुनीहे चाटुपटूनि

अर्थ: झूठी प्रशंसा करने में कुशल, पूरा चापलूस

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें