🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:57:44 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चातुर्थ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचातुर्थःचातुर्थौचातुर्थाः
द्वितीयाचातुर्थम्चातुर्थौचातुर्थान्
तृतीयाचातुर्थेनचातुर्थाभ्याम्चातुर्थैः
चतुर्थीचातुर्थायचातुर्थाभ्याम्चातुर्थेभ्यः
पञ्चमीचातुर्थात् / चातुर्थाद्चातुर्थाभ्याम्चातुर्थेभ्यः
षष्ठीचातुर्थस्यचातुर्थयोःचातुर्थानाम्
सप्तमीचातुर्थेचातुर्थयोःचातुर्थेषु
सम्बोधनहे चातुर्थहे चातुर्थौहे चातुर्थाः

अर्थ: —
English: (fr. चत्°) treated of in the 4th (Adhyāya), Mn. ii, 56; Kull.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चातुर्थ (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचातुर्थम्चातुर्थेचातुर्थानि
द्वितीयाचातुर्थम्चातुर्थेचातुर्थानि
तृतीयाचातुर्थेनचातुर्थाभ्याम्चातुर्थैः
चतुर्थीचातुर्थायचातुर्थाभ्याम्चातुर्थेभ्यः
पञ्चमीचातुर्थात् / चातुर्थाद्चातुर्थाभ्याम्चातुर्थेभ्यः
षष्ठीचातुर्थस्यचातुर्थयोःचातुर्थानाम्
सप्तमीचातुर्थेचातुर्थयोःचातुर्थेषु
सम्बोधनहे चातुर्थहे चातुर्थेहे चातुर्थानि

अर्थ: —
English: (fr. चत्°) treated of in the 4th (Adhyāya), Mn. ii, 56; Kull.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें