🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:08:09 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चान्दन (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचान्दनःचान्दनौचान्दनाः
द्वितीयाचान्दनम्चान्दनौचान्दनान्
तृतीयाचान्दनेनचान्दनाभ्याम्चान्दनैः
चतुर्थीचान्दनायचान्दनाभ्याम्चान्दनेभ्यः
पञ्चमीचान्दनात् / चान्दनाद्चान्दनाभ्याम्चान्दनेभ्यः
षष्ठीचान्दनस्यचान्दनयोःचान्दनानाम्
सप्तमीचान्दनेचान्दनयोःचान्दनेषु
सम्बोधनहे चान्दनहे चान्दनौहे चान्दनाः

अर्थ: —
English: consisting of sandal-wood (चन्द्°), Bhartṛ. ii, 98; Prasannar. vi, 32.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चान्दन (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचान्दनम्चान्दनेचान्दनानि
द्वितीयाचान्दनम्चान्दनेचान्दनानि
तृतीयाचान्दनेनचान्दनाभ्याम्चान्दनैः
चतुर्थीचान्दनायचान्दनाभ्याम्चान्दनेभ्यः
पञ्चमीचान्दनात् / चान्दनाद्चान्दनाभ्याम्चान्दनेभ्यः
षष्ठीचान्दनस्यचान्दनयोःचान्दनानाम्
सप्तमीचान्दनेचान्दनयोःचान्दनेषु
सम्बोधनहे चान्दनहे चान्दनेहे चान्दनानि

अर्थ: —
English: consisting of sandal-wood (चन्द्°), Bhartṛ. ii, 98; Prasannar. vi, 32.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें