🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:44:53 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चायितृ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचायिताचायितारौचायितारः
द्वितीयाचायितारम्चायितारौचायितॄन्
तृतीयाचायित्राचायितृभ्याम्चायितृभिः
चतुर्थीचायित्रेचायितृभ्याम्चायितृभ्यः
पञ्चमीचायितुःचायितृभ्याम्चायितृभ्यः
षष्ठीचायितुःचायित्रोःचायितॄणाम्
सप्तमीचायितरिचायित्रोःचायितृषु
सम्बोधनहे चायितःहे चायितारौहे चायितारः

अर्थ: —
English: one who observes, Nir. v, 25.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चायितृ (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचायितृचायितृणीचायितॄणि
द्वितीयाचायितृचायितृणीचायितॄणि
तृतीयाचायितृणा / चायित्राचायितृभ्याम्चायितृभिः
चतुर्थीचायितृणे / चायित्रेचायितृभ्याम्चायितृभ्यः
पञ्चमीचायितृणः / चायितुःचायितृभ्याम्चायितृभ्यः
षष्ठीचायितृणः / चायितुःचायितृणोः / चायित्रोःचायितॄणाम्
सप्तमीचायितृणि / चायितरिचायितृणोः / चायित्रोःचायितृषु
सम्बोधनहे चायितृ / हे चायितःहे चायितृणीहे चायितॄणि

अर्थ: —
English: one who observes, Nir. v, 25.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें