🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:02:18 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चार्वाक (पुंलिङ्ग)

दार्शनिक जो बृहस्पति का शिष्य बताया जाता है और जिसने भौतिकवाद एवं नास्तिकता के स्थूल रूप का प्रवर्तन किया

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचार्वाकःचार्वाकौचार्वाकाः
द्वितीयाचार्वाकम्चार्वाकौचार्वाकान्
तृतीयाचार्वाकेणचार्वाकाभ्याम्चार्वाकैः
चतुर्थीचार्वाकायचार्वाकाभ्याम्चार्वाकेभ्यः
पञ्चमीचार्वाकात् / चार्वाकाद्चार्वाकाभ्याम्चार्वाकेभ्यः
षष्ठीचार्वाकस्यचार्वाकयोःचार्वाकाणाम्
सप्तमीचार्वाकेचार्वाकयोःचार्वाकेषु
सम्बोधनहे चार्वाकहे चार्वाकौहे चार्वाकाः

अर्थ: दार्शनिक जो बृहस्पति का शिष्य बताया जाता है और जिसने भौतिकवाद एवं नास्तिकता के स्थूल रूप का प्रवर्तन किया
संस्कृत: पर्याय: लौकायतिक

📚 अमरकोश में:
• भौतिकवादी (२.७.८) — पर्याय: लौकायतिक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें