🕉️ 21 November 2026, Saturday · 10:09:08 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चित्तभव (पुंलिङ्ग)

चित्त (विचार, चिन्तन) + भव (होना, होने की स्थिति)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचित्तभवःचित्तभवौचित्तभवाः
द्वितीयाचित्तभवम्चित्तभवौचित्तभवान्
तृतीयाचित्तभवेनचित्तभवाभ्याम्चित्तभवैः
चतुर्थीचित्तभवायचित्तभवाभ्याम्चित्तभवेभ्यः
पञ्चमीचित्तभवात् / चित्तभवाद्चित्तभवाभ्याम्चित्तभवेभ्यः
षष्ठीचित्तभवस्यचित्तभवयोःचित्तभवानाम्
सप्तमीचित्तभवेचित्तभवयोःचित्तभवेषु
सम्बोधनहे चित्तभवहे चित्तभवौहे चित्तभवाः

अर्थ: चित्त (विचार, चिन्तन) + भव (होना, होने की स्थिति)
English: being in the thoughts, felt, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चित्तभव (नपुंसकलिङ्ग)

चित्त (विचार, चिन्तन) + भव (होना, होने की स्थिति)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचित्तभवम्चित्तभवेचित्तभवानि
द्वितीयाचित्तभवम्चित्तभवेचित्तभवानि
तृतीयाचित्तभवेनचित्तभवाभ्याम्चित्तभवैः
चतुर्थीचित्तभवायचित्तभवाभ्याम्चित्तभवेभ्यः
पञ्चमीचित्तभवात् / चित्तभवाद्चित्तभवाभ्याम्चित्तभवेभ्यः
षष्ठीचित्तभवस्यचित्तभवयोःचित्तभवानाम्
सप्तमीचित्तभवेचित्तभवयोःचित्तभवेषु
सम्बोधनहे चित्तभवहे चित्तभवेहे चित्तभवानि

अर्थ: चित्त (विचार, चिन्तन) + भव (होना, होने की स्थिति)
English: being in the thoughts, felt, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें