🕉️ 21 November 2026, Saturday · 07:15:52 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चित्र्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचित्र्यःचित्र्यौचित्र्याः
द्वितीयाचित्र्यम्चित्र्यौचित्र्यान्
तृतीयाचित्र्येणचित्र्याभ्याम्चित्र्यैः
चतुर्थीचित्र्यायचित्र्याभ्याम्चित्र्येभ्यः
पञ्चमीचित्र्यात् / चित्र्याद्चित्र्याभ्याम्चित्र्येभ्यः
षष्ठीचित्र्यस्यचित्र्ययोःचित्र्याणाम्
सप्तमीचित्र्येचित्र्ययोःचित्र्येषु
सम्बोधनहे चित्र्यहे चित्र्यौहे चित्र्याः

अर्थ: —
English: brilliant, RV. v, 63, 7; vii, 20, 7.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चित्र्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचित्र्यम्चित्र्येचित्र्याणि
द्वितीयाचित्र्यम्चित्र्येचित्र्याणि
तृतीयाचित्र्येणचित्र्याभ्याम्चित्र्यैः
चतुर्थीचित्र्यायचित्र्याभ्याम्चित्र्येभ्यः
पञ्चमीचित्र्यात् / चित्र्याद्चित्र्याभ्याम्चित्र्येभ्यः
षष्ठीचित्र्यस्यचित्र्ययोःचित्र्याणाम्
सप्तमीचित्र्येचित्र्ययोःचित्र्येषु
सम्बोधनहे चित्र्यहे चित्र्येहे चित्र्याणि

अर्थ: —
English: brilliant, RV. v, 63, 7; vii, 20, 7.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें