🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:17:05 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चिरकार (पुंलिङ्ग)

मन्थर, विलम्बी, ढीला, दीर्घसूत्री

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचिरकारःचिरकारौचिरकाराः
द्वितीयाचिरकारम्चिरकारौचिरकारान्
तृतीयाचिरकारेणचिरकाराभ्याम्चिरकारैः
चतुर्थीचिरकारायचिरकाराभ्याम्चिरकारेभ्यः
पञ्चमीचिरकारात् / चिरकाराद्चिरकाराभ्याम्चिरकारेभ्यः
षष्ठीचिरकारस्यचिरकारयोःचिरकाराणाम्
सप्तमीचिरकारेचिरकारयोःचिरकारेषु
सम्बोधनहे चिरकारहे चिरकारौहे चिरकाराः

अर्थ: मन्थर, विलम्बी, ढीला, दीर्घसूत्री

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चिरकार (नपुंसकलिङ्ग)

मन्थर, विलम्बी, ढीला, दीर्घसूत्री

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचिरकारम्चिरकारेचिरकाराणि
द्वितीयाचिरकारम्चिरकारेचिरकाराणि
तृतीयाचिरकारेणचिरकाराभ्याम्चिरकारैः
चतुर्थीचिरकारायचिरकाराभ्याम्चिरकारेभ्यः
पञ्चमीचिरकारात् / चिरकाराद्चिरकाराभ्याम्चिरकारेभ्यः
षष्ठीचिरकारस्यचिरकारयोःचिरकाराणाम्
सप्तमीचिरकारेचिरकारयोःचिरकारेषु
सम्बोधनहे चिरकारहे चिरकारेहे चिरकाराणि

अर्थ: मन्थर, विलम्बी, ढीला, दीर्घसूत्री

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें