🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:43:15 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चिरु (पुंलिङ्ग)

रुक् कन्धे का जोड़

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचिरुःचिरूचिरवः
द्वितीयाचिरुम्चिरूचिरून्
तृतीयाचिरुणाचिरुभ्याम्चिरुभिः
चतुर्थीचिरवेचिरुभ्याम्चिरुभ्यः
पञ्चमीचिरोःचिरुभ्याम्चिरुभ्यः
षष्ठीचिरोःचिर्वोःचिरूणाम्
सप्तमीचिरौचिर्वोःचिरुषु
सम्बोधनहे चिरोहे चिरूहे चिरवः

अर्थ: रुक् कन्धे का जोड़

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चिरु (स्त्रीलिङ्ग)

रुक् कन्धे का जोड़

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचिरुःचिरूचिरवः
द्वितीयाचिरुम्चिरूचिरूः
तृतीयाचिर्वाचिरुभ्याम्चिरुभिः
चतुर्थीचिरवे / चिर्वैचिरुभ्याम्चिरुभ्यः
पञ्चमीचिरोः / चिर्वाःचिरुभ्याम्चिरुभ्यः
षष्ठीचिरोः / चिर्वाःचिर्वोःचिरूणाम्
सप्तमीचिरौ / चिर्वाम्चिर्वोःचिरुषु
सम्बोधनहे चिरोहे चिरूहे चिरवः

अर्थ: रुक् कन्धे का जोड़

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चिरु (नपुंसकलिङ्ग)

रुक् कन्धे का जोड़

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचिरुचिरुणीचिरूणि
द्वितीयाचिरुचिरुणीचिरूणि
तृतीयाचिरुणाचिरुभ्याम्चिरुभिः
चतुर्थीचिरुणेचिरुभ्याम्चिरुभ्यः
पञ्चमीचिरुणःचिरुभ्याम्चिरुभ्यः
षष्ठीचिरुणःचिरुणोःचिरूणाम्
सप्तमीचिरुणिचिरुणोःचिरुषु
सम्बोधनहे चिरु / हे चिरोहे चिरुणीहे चिरूणि

अर्थ: रुक् कन्धे का जोड़

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें