🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:19:27 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चूर्ण (पुंलिङ्ग)

अच् चूरा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचूर्णःचूर्णौचूर्णाः
द्वितीयाचूर्णम्चूर्णौचूर्णान्
तृतीयाचूर्णेनचूर्णाभ्याम्चूर्णैः
चतुर्थीचूर्णायचूर्णाभ्याम्चूर्णेभ्यः
पञ्चमीचूर्णात् / चूर्णाद्चूर्णाभ्याम्चूर्णेभ्यः
षष्ठीचूर्णस्यचूर्णयोःचूर्णानाम्
सप्तमीचूर्णेचूर्णयोःचूर्णेषु
सम्बोधनहे चूर्णहे चूर्णौहे चूर्णाः

अर्थ: अच् चूरा
संस्कृत: पर्याय: वासयोग

📚 अमरकोश में:
• सुगन्धित चूर्ण (२.६.१३५) — पर्याय: वासयोग
• चूरा (२.८.९९) — पर्याय: क्षोद

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चूर्ण (नपुंसकलिङ्ग)

अच् चूरा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचूर्णम्चूर्णेचूर्णानि
द्वितीयाचूर्णम्चूर्णेचूर्णानि
तृतीयाचूर्णेनचूर्णाभ्याम्चूर्णैः
चतुर्थीचूर्णायचूर्णाभ्याम्चूर्णेभ्यः
पञ्चमीचूर्णात् / चूर्णाद्चूर्णाभ्याम्चूर्णेभ्यः
षष्ठीचूर्णस्यचूर्णयोःचूर्णानाम्
सप्तमीचूर्णेचूर्णयोःचूर्णेषु
सम्बोधनहे चूर्णहे चूर्णेहे चूर्णानि

अर्थ: अच् चूरा
संस्कृत: पर्याय: वासयोग

📚 अमरकोश में:
• सुगन्धित चूर्ण (२.६.१३५) — पर्याय: वासयोग
• चूरा (२.८.९९) — पर्याय: क्षोद

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें