🕉️ 19 November 2026, Thursday · 01:42:48 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चेटक (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचेटकःचेटकौचेटकाः
द्वितीयाचेटकम्चेटकौचेटकान्
तृतीयाचेटकेनचेटकाभ्याम्चेटकैः
चतुर्थीचेटकायचेटकाभ्याम्चेटकेभ्यः
पञ्चमीचेटकात् / चेटकाद्चेटकाभ्याम्चेटकेभ्यः
षष्ठीचेटकस्यचेटकयोःचेटकानाम्
सप्तमीचेटकेचेटकयोःचेटकेषु
सम्बोधनहे चेटकहे चेटकौहे चेटकाः

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: भृत्य, दासेर, दासेय, दास, गोप्यक
English: a servant, slave, Bhartṛ. i, 91; Kathās.; vi and lxxi (ifc.), Hit.

📚 अमरकोश में:
• सेवक (२.१०.१७) — पर्याय: भृत्य, दासेर, दासेय, दास, गोप्यक, नियोज्य, किंकर, प्रैष्य, भुजिष्य, परिचारक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चेटक (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचेटकम्चेटकेचेटकानि
द्वितीयाचेटकम्चेटकेचेटकानि
तृतीयाचेटकेनचेटकाभ्याम्चेटकैः
चतुर्थीचेटकायचेटकाभ्याम्चेटकेभ्यः
पञ्चमीचेटकात् / चेटकाद्चेटकाभ्याम्चेटकेभ्यः
षष्ठीचेटकस्यचेटकयोःचेटकानाम्
सप्तमीचेटकेचेटकयोःचेटकेषु
सम्बोधनहे चेटकहे चेटकेहे चेटकानि

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: भृत्य, दासेर, दासेय, दास, गोप्यक

📚 अमरकोश में:
• सेवक (२.१०.१७) — पर्याय: भृत्य, दासेर, दासेय, दास, गोप्यक, नियोज्य, किंकर, प्रैष्य, भुजिष्य, परिचारक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें