🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:17:53 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चोदयितृ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचोदयिताचोदयितारौचोदयितारः
द्वितीयाचोदयितारम्चोदयितारौचोदयितॄन्
तृतीयाचोदयित्राचोदयितृभ्याम्चोदयितृभिः
चतुर्थीचोदयित्रेचोदयितृभ्याम्चोदयितृभ्यः
पञ्चमीचोदयितुःचोदयितृभ्याम्चोदयितृभ्यः
षष्ठीचोदयितुःचोदयित्रोःचोदयितॄणाम्
सप्तमीचोदयितरिचोदयित्रोःचोदयितृषु
सम्बोधनहे चोदयितःहे चोदयितारौहे चोदयितारः

अर्थ: —
English: one who impels or animates or promotes, RV. i, 3, 11; vii, 81, 6; Kum. iii, 21.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चोदयितृ (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचोदयितृचोदयितृणीचोदयितॄणि
द्वितीयाचोदयितृचोदयितृणीचोदयितॄणि
तृतीयाचोदयितृणा / चोदयित्राचोदयितृभ्याम्चोदयितृभिः
चतुर्थीचोदयितृणे / चोदयित्रेचोदयितृभ्याम्चोदयितृभ्यः
पञ्चमीचोदयितृणः / चोदयितुःचोदयितृभ्याम्चोदयितृभ्यः
षष्ठीचोदयितृणः / चोदयितुःचोदयितृणोः / चोदयित्रोःचोदयितॄणाम्
सप्तमीचोदयितृणि / चोदयितरिचोदयितृणोः / चोदयित्रोःचोदयितृषु
सम्बोधनहे चोदयितृ / हे चोदयितःहे चोदयितृणीहे चोदयितॄणि

अर्थ: —
English: one who impels or animates or promotes, RV. i, 3, 11; vii, 81, 6; Kum. iii, 21.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬